woensdag 15 november 2017

Zuid-Afrika deel 1, Pretoria en Johannesburg

Van 28 september tot 20 oktober dit jaar, maakten mijn vrouw Annemiek, haar oudste zus Marijke, mijn zus Marian, onze dochter Mirte met haar vriend Dennis en ik een werkelijk schitterende rondreis, door Zuid-Afrika. Wij bezochten daar ook twee van mijn neven Paul en Hans met hun gezinnen, verbleven deels bij hun en maakten met hun hulp kennis met een enerverend, prachtig land, met ook grote contrasten. Een bijzonder woord van dank alvast aan Adri, de vrouw van Paul, die ons geweldig heeft geholpen met de voorbereiding van de reis en het tijdig vastleggen van veel accomodaties.
Voor nu beperk ik mij voornamelijk even tot de vogels welke ik op deze reis zoal zag. De schoonouders van Paul wonen aan de rand van een golfterrein in Pretoria. De eerste ochtend van ons verblijf aldaar, werd ik gewekt door allerlei vogelgeluiden die ik niet kon thuisbrengen: dus snel onder de douche en daarna naar buiten de tuin in, die direct overgaat in de gazons van het golfterrein. Marian was ook al buiten en wij besloten een wandeling te maken over het terrein, om te zien welke nieuwe soorten wij konden ontdekken.
Hadeda Ibis/Hadeda, Pretoria 29-09-2017
*Bij de foto's vermeld ik de Engelse, als ook de Zuid-Afrikaanse naam.
Hadeda Ibissen komen veel voor en zijn luidruchtige type's.
In het riet vond ik de eerste Knobbelmeerkoet.
Red-Knobbed Coot/Bleshoender
"Onze Koereiger" liep daar vlakbij over het gazon.
Western Cattle Egret/Veereier
Yellow-Billed Duck/Geelbekeend
Even later hadden wij onze eerste Klauwier te pakken: de Common Fiscal.
In de volksmond "Jackie Hangman" genoemd, vanwege het opprikken van zijn prooi op doorntakken.
Common Fiscal/Fiskaallaksman
Een bijzondere verschijning was de Muisvogel. In de boom naast het huis van Adri's ouders zagen wij een van de drie in Zuid-Afrika voorkomende soorten.
Speckled Mousebird/Gevlekte Muisvoël
Southern Masked Weaver juv./Swartkeelgeelvink
Cape Sparrow/Gewone Mossie
Grey Go-Away-Bird/Kwêvoël
De Go-Away-Bird is endemisch voor Afrika en behoort tot de familie van de Turaco's en Lourie's.
Dan nog een bijzonder vogeltje, 't Houtkappertje, behorend tot de familie van de Barbets en Tinkerbirds. Een ver neefje van de spechtenfamilie, die graag broedt in een stuk stam van de garenboom en als een drilboor zijn snavel in een gaatje slaat, om er een nestholte te maken.
Crested Barbet/Kuifkophoutkapper
Na dit toch wel zeer enerverende rondje vogelen en aansluitend een prima Engels ontbijt, bezochten wij die dag in de heuvels bij Sterkfontein, de rijkste vindplaats van resten van vroege mensachtigen ter wereld: The Cradle of Humankind. Zo behoort de schedel van "Mrs.Ples", tot de eerste gevonden resten van een aapmens.
Een andere net zo belangrijke ontdekking waren de vier voetbeentjes van een vroege mensachtige die de naam "Little Foot" kreeg. De eerste mensachtigen moeten hier ruim drie miljoen jaar geleden hebben geleefd. De grotten liggen in een prachtige omgeving, waar ik wederom wat nieuwe vogelsoorten vond.

Landschap bij Sterkfontein
Grotten bij Sterkfontein
Foto van een informatiepaneel in een vitrine
White-Fronted Bee-Eaters/Rooikeelbyvreters, Sterkfontein 29-09-2017
White-Fronted Bee-Eater/Rooikeelbyvreter
Southern Masked Weaver/Swartkeelgeelvink
De volgende ochtend lonkte de golfbaan weer en ook deze keer zagen wij weer een aantal nieuwe soorten. Een ritje samen met Adri's vader Tokkie (nee er is geen verband met onze Nederlandse Tokkie's -:), bracht ons ook weer op een paar andere locaties van dit uitgestrekte terrein.

African Reed Warbler/Kleinrietsanger
Common Myna/Indiese Spreeu, een introductievogel
Blacksmith Lapwing/Bontkiewiet
Pullie van de Bonte Kievit
Yellow-Billed Egret/Geelbekwitreier
Terwijl we met het golfkarretje een kleine omweg maakten door een aangrenzende woonwijk, zagen wij op een balkonrand ineens een Neushoornvogel zitten en nog wel een vogel met een grijs/zwarte snavel: "die zien we hier niet vaak" zei Tokkie.
African Grey Hornbill/Grysneushoringvoël
Tja en dan waren er opeens tientallen Tarentaal's, die vlak voor de huizen langs liepen.
Vrijwel altijd zie je onderweg deze vogels wel in de berm scharrelen. Hun koppie's op dat smalle halsje zijn wel apart en ook heel kleurrijk.
Helmeted Guineafowl/Gewone Tarentaal
Toch ook nog maar weer even een plekje inruimen voor mijn favoriete Houtkappertje. Geweldig leuke en kleurrijke vogel, met een duidelijk andere Djizz (postuur-formaat-houding) dan wij hier kennen.
Crested Barbet/Kuifkophoutkapper, Pretoria 30-09-2017
Na wederom een voortreffelijk, ja één keer raden, Engels ontbijt, bezochten wij eerst het Voortrekkersmonument dat herinnert aan de grote trektocht van de Afrikaner boeren vanuit de Kaapprovincie naar het noorden en noordoosten. Deze trektochten begonnen in 1834. Zij probeerden aan de Engelse overheersing te ontsnappen en nieuw land te verkrijgen, wat de nodige conflicten, moordpartijen en veldslagen met zich mee bracht. Bekende namen uit die periode zijn die van boerenleider Piet Retief, Zulu koning Shaka en diens broer Dingane


Beginnende lente ook in de tuinen rondom het Voortrekkersmonument
In de middag bezochten wij de botanische tuinen van Walter Sisulu bij Witwatersrand aan de rand van Johannesburg. Deze tuinen stonden op mijn lijstje, omdat daar al jaren Zwarte Arend, ofwel Verreaux's Eagle broedt.
Toevallig hoorde ik de avond er voor van Rita (Adri's moeder), dat het jong van de Zwarte Arenden daags ervoor was uitgevlogen. Deze arenden broeden vrij vroeg, n.l. in Mei, Juni en Juli. Nou hopelijk treffen wij de vogel nog in de buurt van het nest aan, dacht ik toen.
De tuinen trokken die zaterdagmiddag veel families uit de stad aan, om er een paar uur te verpozen.
Er was zelfs een bruiloftsfeest. Al met al een gezellige drukte vergelijkbaar met het Zuiderpark op een mooie lentedag. Het nest van de arenden vonden we achterin de tuinen boven naast de Witpoortjie-waterval. Van beneden gezien leek het echter verlaten.
Dennis, Paul en ik besloten de trap naar boven te nemen, rechts langs de waterval omhoog, om vandaar een betere blik op het nest te krijgen.
Was een pittige, maar niet al te lange klim, langs struiken en over rotsblokken.
Eenmaal boven, bleek naar ik wat al vermoedde, het nest verlaten te zijn.
Vermoedelijke nestlocatie van de Zwarter Arend, Walter Sisulu botanic gardens
Geen idee waar ouders en kind rondhingen, maar erg ver uit de buurt kon het niet zijn. We konden daar echter niet te lang blijven, omdat de dames ons beneden in de tuinen wel voor een bepaalde tijd terug verwachten, gezien een familiediner in Johannesburg einde middag.
Net toen ik mijn statief weer in wilde klappen, gebeurde er iets dat vogelen zo ontzettend mooi maakt. Nee, de arenden gaven nog steeds niet thuis, maar op het pad niet ver van ons vandaan zag ik ineens twee kleurrijke vogels: Wow.... Rotslijsters! Ik zag echter ook een gezin in de verte aan komen lopen voor de laatste bocht. Dat was dus heel snel handelen. Na een foto of acht,  zagen ze de wandelaars aankomen en prrt weg waren ze.
Cape Rock-Trush/Kaapse Kliplyster, Walter Sisulu botanic gardens 30-09-2017
Cape Rock-Trush, female
Vooral ook vanwege een vrij snel naderend onweer, moesten Paul en ik (Dennis was al veel eerder afgedaald) toch wel rap naar beneden. Eenmaal beneden zetten we er aardig de pas in, maar keken toch nog langs de rotwanden rechts van ons. "Is dat hem niet?" vroeg Paul en wees omhoog naar een vogel die vrijwel op de rand van de rotswand zat. Ik hoefde eigenlijk geen eens mijn kijker te pakken, want ik wist het al. Dit formaat, dit moest een arend zijn. Natuurlijk wil je zekerheid en die bood een blik door mijn kijker direct: Yes, een arend en vrijwel zeker de jonge Zwarte Arend!

De daarop volgende paar minuten waren complete hectiek. Het was al licht begonnen met regenen en mijn camera zat al in mijn rugzak. Die moest er razendsnel uit, zonnekap er op (en nu zeker met die regen + je moet nog schuin omhoog richten) en rain-shield over de zoomlens en camera getrokken.
Onderwijl had ik Paul gevraagd om in up-tempo de poten van mijn statief uit te draaien en vast te zetten. Ik maakte wat eerste opnames, maar zag al aan de arend dat ie niet lang zou blijven zitten. Kort hierna vloog hij op richting nestlocatie. Net toen ik de boel had ingepakt, zagen wij de oudervogels in een dode boom halverwege de rotswand zitten. Snel spoeden wij ons naar een kleine boom/grote heester naast een bruggetje, (ja erg handig met onweer), waar onder dekking van wat takken, ik nog wat opnames kon maken van beide arenden in de inmiddels gestaag doorzettende regen.

Verreaux's (Black) Eagle/Witkruisarend, Walter Sisulu botanic gardens 30-09-2017
Zwarte Arend, juveniel
Na een heel gezellig diner bij Nicola, de oudste dochter van mijn neef Hans en haar gezin en een waanzinnig zwaar onweer op de terugweg naar Pretoria, met overal blikseminslagen (ook deels in de boom van mijn favoriete houtkappertje: maar de vogels hebben het gelukkig overleefd), zei Tokkie: "Tomorrow morning at seven the wheels are rolling." Die zondagochtend stond ons vertrek naar Kruger National Park op de agenda.
Binnen twee/drie weken volgen er foto's en een verslag van de eerste dagen in Kruger.

zaterdag 26 augustus 2017

Le balade d'amour du Coucou geai

De Britten noemen hem Great Spotted Cuckoo, de Fransen dus Coucou geai (Koekoek gaai) en wij duiden hem als Kuifkoekoek.
Vorig jaar begin juni verbleef ik een paar dagen bij Frans en zijn vrouw Andrée in la Franqui, gelegen tussen Narbonne en Perpignan. Hun familiehuis ligt daar prachtig tegen de helling van le Plateau, met een schitterend uitzicht over de lagunes van de Middellandse Zee.
Frans wist dat de Kuifkoek een van mijn favoriete soorten is en nam mij mee naar les Coussoules, een halfopen landschap grenzend aan brede strandvlakten van de Middellandse Zee lagunes, met pijnbomen, riet, pitriet en resten van oude wijngaarden.
Al vrij snel ontdekten wij een Kuifkoekoek. Het bleek een adulte/sub-adulte vogel, herkenbaar aan de zilvergrijze kruin en donker grijze handpennen.  
Les Cousouls
Kuifkoekoek la Franqui, 10-06-2016
Einde middag van de daarop volgende dag, besloten wij om na een pittig dagje vogelen met gids Patrick, toch nog even met zijn tweeën de Coussoules in te rijden, om te zien of wij de fraaie Kuifkoekoek nog terug konden vinden. Nadat Frans de auto bij een pijnboom had geparkeerd, zagen we al vrij snel een bijzonder tafereel van enige afstand. Het leek in eerste instantie op het voeren van een jong, maar dat kan natuurlijk helemaal niet, daar Kuifkoekoek parasiteert op nesten van Kraaiachtigen en Eksters in het bijzonder. De jongen groeien gezamenlijk op met die van de Eksters.
Dit in tegenstelling tot de gewone Koekoek, waarvan het jong al vrij snel de eieren/jonkies van de zogenaamde "waardvogel" uit het nest kiepert.
Kuifkoekoeken la Franqui, 11-06-2016
Het bleek tot onze stomme verbazing om een paringsritueel te gaan tussen het sub-adulte mannetje en een 2e zomer vrouwtje.
Frans en ik stelden ons met statief en camera behoedzaam op naast een rietkraag op gepaste afstand van deze "ballade d'amour". Wij wilden dit schouwspel zowel voor de beide vogels, als ook voor onszelf, absoluut niet verstoren. Met mijn 400mm zoomlens (de 600mm had ik thuis gelaten, met name vanwege de wandelingen die wij ook zouden maken), was ik liever nog een paar meter naar voren gegaan, maar wij beiden voelden: dit is het en geen meter verder.
Het mannetje vloog steeds weer weg, om een klein stukje verder naar achteren te speuren naar een nieuw rupsje voor zijn geliefde. Hij liet zich daarbij een paar keer prachtig zien.
Kuifkoekoek la Franqui, 11-06-2016
Na een aantal minuten had "de grote verleider" dan weer een heerlijk hapje voor zijn dame, wat uiterst behoedzaam aan haar werd overhandigd. Vervolgens bleven beide vogels enige tijd vrijwel onbeweeglijk in deze pose zitten.
Liefdesritueel der Kuifkoekoeken bij la Franqui, 11-06-2016
Beide vogels nemen weer even een rustmoment. Waar blijft dan toch die feitelijke paring, vroegen Frans en ik ons af: het moest er toch een keer van komen zou je denken.
Weer volgde er een "cadeautjes-scene" en warempel na "un ballade d'amour" van ruim drie kwartier, was het ineens zover: de feitelijke paring van deze prachtige Kuifkoekoeken.
Parende Kuifkoekoeken la Franqui, 11-06-2016
* In een eerder blog van 18 juli vorig jaar, genaamd "twaalf tinten geel", toonde ik al een paar van deze foto's (maar nog niet van de feitelijke paring). Onlangs zag ik, dat er nog best een aantal heel aardige opnames in mijn data bestand bestonden, waar ik nog niets mee had gedaan. Zie dit dan ook als een ode aan de Kuifkoekoeken en een memorabele waarneming van hun liefdesritueel.
De laatste ochtend van mijn verblijf in la Franqui, vonden Frans en ik onze "geliefden" niet meer terug, maar wel een prachtige juveniele vogel, waarvan ik ter afsluiting van dit blog twee foto's toon.
Juveniele Kuifkoekoek la Franqui, 14-06-2016